Marc Ferro – Τα ταμπού της ιστορίας

b73236

Η λέξη ταμπού σύμφωνα με το Μείζον Ελληνικό Λεξικό του Φυτράκη ορίζεται ως η απαγόρευση που έχει σχεδόν θρησκευτικό χαρακτήρα ή ως η λέξη που αποφεύγεται ή απαγορεύεται ιδιαίτερα από τις κοινωνικές αντιλήψεις. Ο Alain Ray δίνει τον εξής απλό ορισμό: «Είναι εκείνο για το οποίο σιωπούμε, είτε από φόβο είτε από αιδώ». Βλέπουμε ότι κοινός παρανομαστής του ταμπού είναι η απαγόρευση, η σιωπή, η αποφυγή για λέξεις ή γεγονότα που θα πρέπει να παραμείνουν στην αφάνεια.

Ο Ferro στο βιβλίο του αποκαλύπτει αποσιωπήσεις της ιστορίας και αναρωτιέται αν και αυτές δεν αποτελούν μέρος της ιστορίας. Η ιδέα της συγγραφής και της ενασχόλησης με τα ταμπού της ιστορίας γεννήθηκε από μια τηλεοπτική εκπομπή για την Jeanne d’Arc. Όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας δεν πρόκειται για καταγραφή και ανθολόγηση τους, αλλά για μια μελέτη περιπτώσεων που έχουν να κάνουν με την ιστορία των θεσμών, τον τρόπο διεξαγωγής των δικαστικών ερευνών, τη θρησκευτική και επιστημονική παράδοση.

Στο πρώτο κεφάλαιο, που είναι από τα πιο ενδιαφέροντα ο συγγραφέας ασχολείται με την προέλευση των ταμπού και μεταξύ άλλων θίγει θέματα όπως: η αυθεντία της παπικής εξουσίας, η μυθική προέλευση του έθνους και της βασιλείας στη Γαλλία, η προέλευση της εξουσίας των μπολσεβίκων, τον Οκτώβρη του 1917. Στη συνέχεια ακολουθεί το κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στις αποσιωπήσεις των Παγκοσμίων πολέμων, όπου αποκαλύπτονται ιδιαίτερα ταμπού κοινωνιών σε περίοδο πολέμου. Το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου αφιερώνεται στο δεύτερο θάνατο του Νικολάου του Β, δικαιολογημένα μια και ο Ferro ειδικεύεται σε θέματα ρωσικής ιστορίας. Από την άλλη η μεγάλη ιστορική λεπτομέρεια σε αυτό το κεφάλαιο κουράζει, πράγμα που δεν συμβαίνει στις πρώτες ενότητες. Το βιβλίο κλείνει με το κείμενο που απαντά αν όλοι οι Εβραίοι είναι Σημίτες, ενώ τέλος υπάρχει αναφορά στον σκηνοθέτη των ταμπού, Rainer Werner Fassbinder.

Το βιβλίο του Ferro, χωρίς να με ικανοποιεί στο σύνολο του, θα πρέπει να πω ότι με ώθησε να ξανασκεφτώ και να δω από μια άλλη πλευρά όσα ήδη ήξερα. Η γραφή του είναι απλή, κατανοητή για τον μη συστηματικό γνώστη της ιστορίας και με τις διεισδυτικές του επισημάνσεις ανασύρει ταμπού που για διάφορους λόγους ήταν καλά κρυμμένα, γιατί τελικά οι αποσιωπήσεις όσο μεγάλες και όσο τρομακτικές και αν είναι αποτελούν ιστορία.

Μετάφραση: Αγλαΐα Γαλανοπούλου

Εκδόσεις: Μεταίχμιο, 2003

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό Index, τεύχος no.6

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s