περι-διαβάζοντας (σ)την πόλη κάτω από την πόλη

αφιερωμένο στον sid4

πριν κάποια χρόνια, ένα σύντομο δημοσίευμα στη frankfurter allgemeine zeitung έγραφε για μία (κυριολεκτικά!) underground κινηματογραφική λέσχη στους υπονόμους του παρισιού. αυτό παρέπεμπε στους αθλίους,αλλά και στο περίφημο headhunting που εκτυλίσσεται στους βιεννέζικους υπονόμους, σε αναζήτηση του τρίτου άνθρωπου. επίσης κάποια χρόνια πριν, 2 πιτσιρικάδες γερμανοί είχαν διασχίσει το λονδίνο με όλους τους συρμούς του tube σε μια μέρα και το θέμα είχε γίνει ολοσέλιδο άρθρο σε μια άλλη γερμανική εφημερίδα. υπήρχε κι εκείνη η περιβόητη ληστεία μιας τράπεζας, στην οδό καλιρρόης, όταν η σπείρα εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο το υπόγειο τούνελ που επέζησε μετά το μπάζωμα του ποταμού (άραγε, θα ήταν δυνατό το εγχείρημα, αν υπήρχε ήδη ο σταθμός του μετρό;).

το αγγλικό αστυνομικό μυθιστόρημα δεν ανέδειξε μόνο τη σκοτεινή πλευρά της μοναδικής βρετανικής εξοχής, αλλά και τα «μυστήρια του υπογείου», με πρώτο διδάξαντα κάποιον (όπως θα έγραφε κι ο μπόρχες) τζων όξενχαμ. Ακόμα και οι εθνολόγοι και εθνογράφοι, σαν νέοι ντανταϊστές ανακάλυψαν την ποίηση του παρισινού μετρό, που η ζαζί, χάρις στην απεργία,δεν γνώρισε (αντίθετα ανακάλυψε χάρις στον θείο της το σουρρεαλιστικό Παρίσι).

ο ρενάτο κούρτσιο, όταν έπαψε να πυροβολεί «το φάντασμα της ελευθερίας», έκατσε και έγραψε, ανάμεσα στ’ άλλα έργα του, ένα βιβλιαράκι για το μετρό («εκεί που πράγματι ο κόσμος διαβάζει, είναι στο μετρό»), σε αντίθετη τροχιά με το τραμ, του κλωντ σιμόν, ακολουθώντας το υποσύνηθες ύφος του ζωρζ περέκ, που έγραφε, ανάμεσα στ’ άλλα οδηγίες χρήσεως και καρτ-ποστάλ, για τις βόλτες του στις (μητρο)πόλεις, αλλά και για τα φλιππεράκια, και κανείς δεν γνωρίζει πώς θα ήταν η μητέρα θεσσαλονίκη, του νίκου γαβριήλ πεντζίκη, αν είχε προλάβει τα έργα για το μετρό της πόλης των φαντασμάτων και των πνευμάτων (μαζάουερ).

Πόσοι γκάγκστερ και πόσοι σκληροτράχηλοι ντετέκτιβ (ιδιωτικοί ή της αστυνομίας) στα αμερικάνικα αστυνομικά (βιβλία και έργα) δεν έχουν πάρει το μετρό για να ξεφύγουν ή να εντοπίσουν τον δολοφόνο; κι ύστερα, οι σκηνές στο μετρό του αμβούργου, όταν ο γιόναταν τσίμμερμαν καλείται να γνωρίσει το υποψήφιο θύμα του, που διαβάζει liberation, στον αμερικανό φίλο, κι η καταφυγή του στις κυλιόμενες σκάλες του υπογείου, ενώ οι κάμερες παρακολούθησης αποτυπώνουν κάθε κίνησή του, δεν είναι κι αυτές ένα homage στο μετρό; τέλος, αλλά όχι εν τέλει, το «χειρόγραφο που βρέθηκε σε μια τσέπη» (σαν το άλλο, του πόε, που βρέθηκε σε μπουκάλι), αλλά και το «κείμενο σε σημειωματάριο», αμφότερα του χούλιο κορτάζαρ, από τη συλλογή διηγημάτων αξολότλ, μας συντροφεύουν νοερά-μαγικά στο μετρό του παρισιού και του μπουένος άϊρες, αφήνοντάς μας να ταξιδέψουμε ανάμεσα σε 2 σταθμούς του αθηναϊκού μετρό, που δεν έχουν βέβαια τη χάρη των διπλών ονομάτων του παρισινού μετρό (haussmannsaintlazare,strasbourgsaintdenis,malakoffrue étiennedoletκαι τόσα άλλα) ούτε βέβαια την αραχνοειδή δικτύωσή του.

αμέτρητες οι δυνατότητες ανάγνωσης στο μετρό και του χάρτη του μετρό, σχεδόν ισάριθμες με τις δυνατότητες συνδυασμών όλων των πιθανών διαδρομών στους υπόγειους των ευρωπαϊκών μητροπόλεων. μα το δικό μας μετρό είναι το μόνο που υμνήθηκε πριν ακόμα κατασκευαστεί στον ανεπανάληπτο στίχο του ρασούλη και τη μαεστρία του ξυδάκη: «και μπαίνει στις καρδιές σα να ’τανε μετρό/ που φωτισμένο βάζει μπρος και ξεκινάει…»

cd: emmanuel santarromana, metropolitain (2003)

καλή διαδρομή

Κώστας Καλφόπουλος

*υποσημείωση: η μορφή του κειμένου είναι επιλογή του συγγραφέα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.