Jose Saramago: η αιώνια λιακάδα ενός μεγάλου συγγραφέα

Στις 18 Ιουνίου έφυγε από κοντά μας ο σπουδαίος Πορτογάλος συγγραφέας Jose Saramago. Θυμάμαι σαν τώρα την μεγάλη εντύπωση που μου προκάλεσε το 2007 ο 85χρονος τότε συγγραφέας όταν τον είδα να μιλάει για την ζωή και το έργο του στην εκπομπή της ΕΡΤ με τίτλο «Κεραίες της εποχής μας». Με μεγάλη διαύγεια και οξύτητα πνεύματος, μα συνάμα πολύ απλός και προσιτός και μια μεγάλη δίψα για τη ζωή, παρά τα ογδόντα του χρόνια ήταν απολαυστικός. Την χρονιά εκείνη διάβαζα το βιβλίο του Όλα τα Ονόματα και λίγο αργότερα ακολούθησε το Περί φωτίσεως, εξαιρετικά δείγματα ενός σπουδαίου συγγραφέα, που ευτύχησε να τιμηθεί με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1998.

Ως ελάχιστο φόρο τιμής παραθέτω ορισμένα αποσπάσματα από μια συνέντευξη του συγγραφέα στον Θανάση Λάλα το 1999 για το Βήμα Της Κυριακής:

Πριν από μερικά χρόνια, όταν με ρωτούσαν γιατί γράφω, απαντούσα με αυτό που έλεγε ο Μαρξ «γράφω για να με αγαπάει ο κόσμος». Αργότερα άρχισα να απαντώ λέγοντας ότι «γράφω επειδή δεν θέλω να πεθάνω». Αυτήν τη στιγμή πιστεύω ότι δεν είμαι πια τόσο φιλόδοξος. Τώρα απαντώ ότι «γράφω για να μπορέσω να καταλάβω», πράγμα που δεν σημαίνει βέβαια ότι έχω καταφέρει κιόλας να καταλάβω κάτι. Τουλάχιστον όμως προσπάθησα να καταλάβω και αυτό για μένα είναι το παν.

     

Μπορείτε να φανταστείτε κάτι να είναι αιώνιο; Ποιος μπορεί να πει τι είναι αιωνιότητα; Επίσης πιστεύω ότι είναι τόσο μεγάλη η ανάγκη του ανθρώπου να αλλάζει, που πιθανόν να μην άντεχε την αιωνιότητα, μια κατάσταση δηλαδή δίχως τέλος. Σε αυτή την περίπτωση οι άνθρωποι θα αναρωτιόνταν: «Ποτέ δεν θα αλλάξει κάτι, εγώ δηλαδή θα βρίσκομαι πάντοτε εδώ;» Ο άνθρωπος έχει τόση ανάγκη να αλλάζουν τα πράγματα, που ακόμη και ο θάνατος γίνεται κάτι αποδεκτό μπρος σε αυτή την ανάγκη. Γιατί αυτό είναι και ο θάνατος: μια αλλαγή.

    

Κατά βάθος μια επανάσταση είναι το «όχι» που αντιτίθεται σε ένα «ναι». Στο «ναι» της ρουτίνας όλων των πραγμάτων που αποτελούν status quo, στο «ναι» μιας κοινωνίας η οποία κατά βάθος παραμένει στάσιμη. Όλα αυτά οδηγούν σε μια επανάσταση η οποία λεει «όχι, αυτό πρέπει να το αλλάξουμε». Σιγά σιγά όμως το «όχι» μετατρέπεται σε ένα καινούργιο «ναι». Ως σήμερα τουλάχιστον αυτό συνέβαινε και νομίζω ότι είναι αναπόφευκτο.

  

Αξίζει να ανακαλύψετε έναν από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας των τελευταίων τριάντα χρόνων, που μπορεί πλέον να μη βρίσκεται μαζί μας, αλλά τα βιβλία του θα μας τον θυμίζουν πάντα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.