Jerzy Kosinski – Το Βαμμένο Πουλί

Το βιβλίο του Jerzy Kosinski κυκλοφόρησε το 1965 και όχι απλώς δίχασε την κριτική, με άλλους να το αποθεώθουν και τους περισσότερους να το απορρίπτουν για τις βίαιες σκηνές που περιγράφει, αλλά του ασκήθηκε εντονότατη πολεμική από πολλούς ανατολικοευρωπαίους, απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του στην Πολωνία και η οικογένεια του Kosinski καθώς και ο ίδιος, απειλήθηκαν και δέχτηκαν προπηλακισμούς. Μάλιστα ήταν τέτοιες οι αντιδράσεις που προκάλεσε η έκδοση του βιβλίου που δέκα χρόνια αργότερα ο συγγραφέας σημείωνε Αν είχα προβλέψει τι θα γινόταν μπορεί να μην έγραφα το «Βαμμένο Πουλί». Με έμφαση όμως τονίζει παρακάτω Αλλά το βιβλίο, όπως και το μικρό αγόρι, κατάφερε να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις. Η τάση για επιβίωση είναι εγγενώς αδέσμευτη.

Όπως είναι φυσικό όλος αυτός ο ντόρος αύξησε την επιθυμία και την περιέργεια μου για να το διαβάσω και μπορώ να πω με δύο λέξεις ότι με συγκλόνισε. Πρόκειται για την «οδύσσεια» ενός εξάχρονου αγοριού σε μια χώρα της Ανατολικής Ευρώπης, που δεν κατονομάζεται, αλλά καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για την πατρίδα του συγγραφέα, την Πολωνία. Βρισκόμαστε στο 1939 και οι γονείς του αγοριού, για να το σώσουν από την λαίλαπα του πολέμου το εμπιστεύονται σε ένα χωρικό έναντι σεβαστού ποσού. Από εκεί και έπειτα το παιδί, που έχει μαύρα μάτια, μαύρα μαλλιά και σκούρο δέρμα θα θεωρηθεί τσιγγανάκι και άλλες φορές Εβραιόπουλο και για τους χωρικούς αποτελεί αντικείμενο για χλευασμό και ταπείνωση. Στην προσπάθεια του να επιζήσει από αλλεπάλληλους ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια και πάσης φύσεως κακουχίες το αγόρι θα ζήσει σαν αγρίμι, θα κλέψει και θα κοροϊδέψει και εν τέλει θα χάσει την μιλιά του. θα περιπλανηθεί στην ύπαιθρο και θα βρεθεί να «φιλοξενείται» με το αζημίωτο βέβαια, από διάφορες οικογένειες, σε χωριά όπου οι συνθήκες ζωής είναι από πρωτόγονες έως το καλύτερο μεσαιωνικές, μέχρι την στιγμή που θα τον εντοπίσει ο Κόκκινος Στρατός, θα τον στείλει σε ορφανοτροφείο και εκεί θα σμίξει πάλι με του γονείς του.

Η ιστορία είναι από μόνη της πολύ δυνατή, αλλά η γραφή του Kosinski απογειώνει το συνολικό αποτέλεσμα. Με γλώσσα ωμή χωρίς καμιά περικοπή περιγράφει σκηνές απίστευτης βιαιότητας και ωμότητας. Σίγουρα χρειάζεται «γερό στομάχι» και δεν ήταν λίγες οι φορές που η αληθοφάνεια και η ωμότητα των περιγραφών με ανάγκασαν να σταματήσω για μια ανάσα. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν εξαιρετικά ποιητικές περιγραφές της φύσης όπου τα φυσικά στοιχεία συνυπάρχουν με τους ανθρώπους σαν μια οντότητα: Το σκοτάδι ήταν τώρα απτό, μπορούσα αν το πιάσω σαν να ήταν θρόμβος από πηγμένο αίμα που μου πασάλειβε σώμα και πρόσωπο. Το έπινα, το ρουφούσα, πνιγόμουν σ’ αυτό. Το σκοτάδι χάραζε νέους δρόμους γύρω μου και μεταμόρφωνε το επίπεδο χωράφι σε αβυσσαλέο χάσμα. Ύψωνε αδιάβατα βουνά, ισοπέδωνε λόφους, παράχωνε ποτάμια και κοιλάδες. Μες στο αγκάλιασμα του εξαφανίζονταν χωριά, δάση, ξωκλήσια, ανθρώπινα σώματα. Είναι σίγουρο ότι το Βαμμένο Πουλ» περιέχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία τα οποία ο συγγραφέας μπόλιασε με αφηγήσεις, μαρτυρίες σε μια απίστευτης δύναμης ιστορία που αποδεικνύει την φύση της βαναυσότητας που στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συγκατοικούσε παράλληλα όχι μόνο στην πολωνική ύπαιθρό, αλλά ευρύτερα στην Ευρωπαϊκή. Οι υπερβολές δεν λείπουν στις περιγραφές, αλλά υποτάσσονται στα όρια της μυθοπλασίας, σε ένα βιβλίο που εν τέλει υμνείται η πάλη για ζωή και επιβίωση.

Μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου
Εκδόσεις: Μεταίχμιο, 2007

Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό Index, τεύχος 35

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s