Martin Rowson – Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο των Marx & Engels

Είναι το δεύτερο πιο ευπώλητο βιβλίο μετά τη Βίβλο και το πολιτικό κείμενο με την μεγαλύτερη επιρροή μετά την Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της Γαλλικής Επανάστασης. Μιλάμε για το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, το θεμελιακό κείμενο της κομμουνιστικής ιδεολογίας, που γράφτηκε από τον Καρλ Μαρξ και τον Φρίντριχ Ένγκελς, στο χρονικό διάστημα από τα τέλη του 1847 μέχρις τις αρχές του 1848, εκδόθηκε το 1848 και στα επόμενα χρόνια έως το 1917, το σύντομο αυτό κείμενο, αλλά ιδιαιτέρως επιδραστικό μεταφράστηκε σε 30 περίπου γλώσσες. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο αποτέλεσε μια έντονη κριτική του καπιταλισμού και βρίσκεται και θα βρίσκεται στην επικαιρότητα, διότι πολλά σημεία απ’ όσα καταπιάστηκε εξακολουθούν να τοποθετούνται στην καρδιά του πολιτικού διαλόγου ακόμα και κατά τον 21ο αιώνα.
Το παράτολμο εγχείρημα της προσαρμογής αυτού του κλασικού πολιτικού κειμένου σε graphic novel επιχειρεί με αρκετά ιδιαίτερο και επιτυχημένο τρόπο ο Μάρτιν Ρόουσον, πολυβραβευμένος σκιτσογράφος, εικονογράφος και συγγραφέας, του οποίου δουλειά έχει δημοσιευτεί τα τελευταία χρόνια στις βρετανικές εφημερίδες Guardian, Daily Mirror, Times, Spectator, Morning Star και στη βιβλιογραφία του συγκαταλέγονται διασκευές σε κόμικ των βιβλίων Έρημη Χώρα του Τ.Σ. Ελιοτ, Τρίσταμ Σάντι του Λόρενς Στέρν και Τα Tαξίδια του Γκιούλιβερ του Τζόναθαν Σουίφτ. Ο Ρόουσον εξομολογείται εισαγωγικά για το πώς και πόσο τον επηρέασε το Κομμουνιστικό Μανιφέστο: Διάβασα για πρώτη φορά το Κομμουνιστικό Μανιφέστο όταν ήμουν δεκαέξι ετών και ταυτίστηκα αμέσως και σε απόλυτο βαθμό. Η ιδέα που διατύπωσε ο Καρλ Μαρξ, ότι η ιστορία κρύβει μέσα της ατελείωτους και ανυποχώρητους μηχανισμούς οι οποίοι, στο τέλος, αναπόφευκτα θα οδηγήσουν στον θρίαμβο των καταπιεσμένων μαζών, δεν είναι μόνο εμψυχωτική αλλά και αρκετά ανακουφιστική. Από την οπτική γωνία ενός δεκαεξάχρονου, το βιβλίο είναι και εντυπωσιακά μικρό, παρότι καταφέρνει να στριμώξει στις σελίδες του μια πλήρη και συνολική ανάλυση της Ιστορίας μέχρι σήμερα.
Το τελικό αποτέλεσμα, καταδεικνύει το βαθμό επιρροής του βιβλίου στον σκιτσογράφο Ρόουσον, ο οποίος σκύβει πάνω στο κείμενο με μεγάλο σεβασμό ακολουθώντας και μην διαταράσσοντας την αρχική δομή του μανιφέστου το οποίο αποτελείται από την εισαγωγή και τέσσερα κεφάλαια. Σε όλες τις σελίδες του κόμικ, εκτός από τις τελευταίες, τοποθετείται ο Μάρξ, συνήθως με τον Ένγκελς να αφηγείται το Μανιφέστο τους. Έτσι και εισαγωγικά οι δύο τους είναι τοποθετημένοι σε ένα δυσοίωνο κάστρο με τον Μαρξ να λέει την γνωστή φράση Ένα φάντασμα στοιχειώνει την Ευρώπη, το φάντασμα του Κομμουνισμού. Οι τίτλοι των τεσσάρων επόμενων κεφαλαίων είναι οι ίδιοι όπως και στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο (1. Αστοί & Προλετάριοι, 2. Προλετάριοι & Κομμουνιστές, 3. Σοσιαλιστική και Κομμουνιστική Φιλοσοφία, 4. Η Θέση των Κομμουνιστών απέναντι στα διάφορα αντιπολιτευτικά κόμματα), με την προσθήκη ενός επιλογικού μέρους που έχει τον τίτλο Απόηχος και όπου με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο βλέπουμε την αποδυνάμωση όλων όσων πρεσβεύει το Κομμουνιστικό Μανιφέστο. Τα σχέδια που ντύνουν το κείμενο είναι ταιριαστά με τα όσα ασχολείται το Μανιφέστο. Είναι σκοτεινά, κυριαρχεί το μαύρο, το γκρίζο και ενίοτε το ασθενές κόκκινο χρώμα, δίνοντας σε ορισμένες φορές φουτουριστικό τόνο και θυμίζοντας δυστοπικό μυθιστόρημα και ταινία.
Το graphic novel του Ροουσον κερδίζει το στοίχημα αν και ιδιαίτερα επικίνδυνο εγχείρημα. Σίγουρα υπάρχουν στο κείμενο πληθώρα πολιτικών και οικονομικών όρων, αλλά το σχέδιο και το στήσιμο ισορροπούν και απογειώνουν το συνολικό αποτέλεσμα. Στον Μάρξ ελπίζω, θα άρεσε καταλήγει ο κομίστας εισαγωγικά και εκ του αποτελέσματος το θεωρώ δεδομένο.

Μετάφραση: Παναγιώτα-Λητώ Ανδρέου
Εκδόσεις: Ψυχογιός, 2019

Πρώτη δημοσίευση: diastixo.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.